باسمه تعالی

فعل مضارع : فعلی است که بر انجام دادن کاری یا روی دادن حالتی در زمان حال و آینده دلالت دارد.

مثال: یَشْرَبُ : می‌نوشد       تَجْلِسُونَ: می‌نشیند         نَرْجِعُ : برمی‌گردیم        أَذْهَبُ : می‌روم

حروف مضارعه یا شروع : به هر یک از چهار حرف ( یـ تـ أ نـ ) که فعل مضارع با یکی از این چهار حرف آغاز می‌شود حروف مضارعه یا شروع یا أتین گویند.

صرف 14 صیغه فعل مضارع از ریشه (ذهب)

تذکّر: معمولاً فعل مضارع از سه بخش (حرف مضارع + ریشه فعل+ علامت صیغه) تشکیل می‌شود به جز 5 صیغه: مفرد مذکر غایب و مفرد مؤنث غایب و مفرد مذکر مخاطب و متکلّم وحده و متکلّم مع‌الغیر که از دو بخش (حرف مضارع+ریشه فعل) تشکیل می‌گردند.

حرف مضارع

ریشه فعل

علامت صیغه

ساخت فعل

نام صیغه

ضمیر منفعل

ضمیر متصّل

یـ

ذهب

-

یَذْهَبُ

مفرد مذکر غایب

هُوَ

ه - ـه

تـ

ذهب

-

تَذْهَبُ

مفرد مؤنث غایب

هِیَ

ها

یـ

ذهب

انِ

یَذْهَبان

مثنی مذکر غایب

هُما

ـهما

تـ

ذهب

انِ

تَذْهَبانِ

مثنی مؤنث غایب

هُما

ـهما

یـ

ذهب

ونَ

یَذْهَبوُنَ

جمع مذکر غایب

هُمْ

ـهمْ

یـ

ذهب

نَ

یَذْهَبُ

جمع مؤنث غایب

هُنَّ

ـهُنَّ

تـ

ذهب

-

تَذْهَبُ

مفرد مذکر مخاطب

اَنْتَ

کَ

تـ

ذهب

ینَ

تَذْهَبینَ

مفرد مؤنث مخاطب

اَنْتِ

کِ

تـ

ذهب

انِ

تَذْهَبانِ

مثنی مذکر مخاطب

اَنْتُما

ـکُما

تـ

ذهب

انِ

تَذْهَبانِ

مثنی مؤنث مخاطب

اَنتما

ـکُما

تـ

ذهب

ونَ

تَذْهَبُونَ

جمع مذکر مخاطب

اَنْتُمْ

ـکُمْ

تـ

ذهب

نَ

تَذُهَبْنَ

جمع مؤنث مخاطب

اَنْتُنَّ

ـکُنَّ

أ

ذهب

-

أَذْهَبُ

متکلّم وحده

اَنَا

ی

نـ

ذهب

-

نَذْهَبُ

متکلّم مع الغیر

نَحْنُ

نا

تذکر مهم : در فعلهای ماضی و مضارع حرکت اولین حرف و سومین حرف اصلی ثابت است ولی حرکت دومین حرف اصلی متغیر است یعنی در بعضی از فعلها فتحه ـــَــ و در بعضی دیگر کسره ــِــ و در بعضی از فعلها ضمّه ــُــ می‌گیرد که این تغییرات سماعی است. مثال :

ماضی : دَخَلَ ـ خَرَجَ ـ شَهِدَ ـ لَعِبَ ـ بَعُدَ ـ قَرُبَ

مضارع : یَذْهَبُ ـ یَنْظُرُ ـ یَخْرُجُ ـ یَفْرَخُ ـ یَنْزِلُ ـ یَجْلِسُ

حسین پیراهش